Psöriazis (Sedef Hastalığı) Nedir, Nasıl Geçer ve Tedavisi ?

Psöriazis veya Sedef Hastalığı toplumda çok sık görülen, hakkında halk arasında “şundan dolayı çıkar !”, “kesin tedavisi budur !” şeklinde onlarca efsane üretilen can sıkıcı ve tedavisi nispeten zor bir deri hastalığıdır.

Nedenlerine, belirtilerine ve tedavi seçeneklerine bir göz atalım.

Sedef Hastalığı Nedir ?

Sedef hastalığı, yoğun, pul pul cilt plakları üreten, bulaşıcı olmayan, kronik bir cilt hastalığıdır.

Derideki bu kuru pullar cilt hücrelerinin aşırı hızlı çoğalmasından kaynaklanır.

Sedef, genelde Dirsek, Diz ve Kafa derisini etkiler.

Hastalık yelpazesi, küçük cilt bölgelerinin sınırlı tutulumuyla, tüm vücut yüzeyini etkileyen ağır, kalın plaklı kırmızı inflamasyonlu cilde kadar değişir.

Sedef hastalığı, iyileştirilemeyen, uzun süreli (kronik) bir inflamatuvar cilt durumu olarak düşünülür. Periyodik olarak düzelen ve kötüleşen değişken bir gidişata sahiptir.

Sedef hastalığının kendiliğinden yıllarca iyileşip remisyonda kalması alışılmadık bir durum değildir. Birçok kişi soğuk kış aylarında semptomlarının kötüleştiğini söyler.

Sedef hastalığı tüm ırkları ve her iki cinsiyeti etkiler.

Sedef hastalığı, bebeklerden yaşlılara kadar her yaştaki insanlarda görülebilmesine rağmen, çoğunlukla ilk yetişkinlik döneminde başlar.

Psoriyazis’li hastaların yaşam kalitesi, cildinin görünümü nedeniyle sıklıkla azalır. Sedef hastalığı olan kişilerde Diyabet, yüksek kan Lipidleri, Kardiyovasküler hastalıklar ve diğer çeşitli inflamatuvar hastalıkların sıklığı daha yüksektir.

Sedef Hastalığının Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir ?

Kesin neden bilinmiyor.

Genetik yatkınlık ve çevresel faktörler de dahil olmak üzere bir kombinasyon söz konusudur.

 

Sedef Hastalığının Tipleri Nelerdir ?

Plak Sedef Hastalığı veya Psöriazis Vulgaris

Guttat Sedef Hastalığı (küçük, damla damla lekeler)

Ters Sedef Hastalığı (Koltuk altları, Göbek, Kasık ve Kalçalarda görülen kıvrımlarda) ve

Püstüler Psoriyazis (küçük pus dolu sarımsı kabarcıklar) gibi sedef hastalığının birkaç farklı formu vardır.

Avuç içi ve tabanları tutan tipe Palmoplantar Sedef Hastalığı denir.

Eritrodermik Sedef Hastalığı‘nda tüm cilt yüzeyi hastalığa karışır. Bu Psoriyazis’li hastalar sıklıkla soğuk hissederler ve önceden Kalp problemine sahip olduklarında Konjestif Kalp yetmezliği gelişebilirler.

Tırnak Sedef’i, Tırnak mantarıyla karıştırılabilecek sarı noktalar üretir.

Saçtaki Sedef hastalığı, lokalize Saç dökülmesi, bol Kepeklenme ve şiddetli kaşıntıya neden  olabilir.

Sedef Hastalığı Eklemleri Etkileyebilir mi ?

Evet, Sedef Hastalığı, inflamasyonlu Eklemler ile ilişkili olup etkilenenlerin yaklaşık üçte birinde bulunur.

Aslında, bazen Eklem ağrıları, bozukluğun tamamen tek belirtisi olabilir. Sedef hastalığına bağlı Eklem hastalığına Psoriatik Artrit denir. El, Diz ve Ayak bileklerinin eklemleri en sık etkilenen bölgelerdir.

Psoriyatik Artrit yıkıcı bir Artrit formudur ve hastalığın ilerlemesini durdurmak için ilaçlarla tedavi edilir.

Psoriatik Artrit’in başlama yaş ortalaması 30-40 arasındadır. Genellikle, cilt belirtileri Artrit başlangıcından önce başlar.

Sedef Hastalığı Sadece Tırnakları Etkiler mi ?

Evet, Sedef Hastalığı sınırlı sayıda hastada sadece Tırnakları tutabilir.

Bu tipin genellikle tedavi edilmesi çok zordur.

Tedavi seçenekleri sınırlıdır ve Tırnak üstü Kütikül üzerine uygulanan güçlü Topikal Steroidler, Tırnak üstü Kütiküle Steroid enjeksiyonu ve aşağıda tarif edildiği gibi oral veya sistemik ilaçlar kullanılır.

Sedef Hastalığı Belirtileri ve Bulguları Nelerdir ? 

Plak Sedef Hastalığı klasik olarak Dirsek, Diz ve Kafa derisindeki cildi etkiler ve genellikle kaşıntılı olur.

Herhangi bir alanda olabilse de, sürtünme, çizilme veya aşınma bölgelerinde daha sık görülme eğilimi gösterir.

Bazen bu küçük kuru beyaz cilt çekildiğinde deride küçük bir kan lekesi oluşur. Bu Sedef Hastalığında Auspitz İşareti olarak adlandırılan özel bir tanı işaretidir.

Tırnak Sedef Hastalığı, Tırnak Mantar enfeksiyonu ile karıştırılabilir.

Guttat Sedef Hastalığı’nın semptom ve bulguları arasında, Boğaz ağrısı sonrası eş zamanlı olarak derinin yüzeyinin büyük bölümlerini etkileyebilen, darbeli, pul pul olabilen, kıvrımlı veya küçük plaklar bulunur.

Ters Sedef Hastalığı’nda Genital lezyonlar, özellikle de Kasık ve Penis başında sık görülür. Göbek gibi nemli bölgelerdeki Sedef Hastalığı veya Kalçalar arasındaki bölge (intergluteal kıvrımlar), düz kırmızı plaklar gibi görünebilir. Bu Mantar enfeksiyonları, Maya enfeksiyonları, alerjik döküntüler veya Bakteriyel enfeksiyonlar gibi diğer cilt koşullarıyla karıştırılabilir.

Püstüler Psoriyazis belirtileri ve bulguları, gövde üzerinde irin dolu küçük kabarcıklarla hızlı başlar. Hastalar genellikle sistemik olarak hastalanır ve ateş olabilir.

Eritrodermik Psoriyazis, çoğunlukla tüm deri yüzeyini kapsayan kırmızı geniş alanlar olarak görülür. Hastalar genellikle kendilerini soğutulmuş hissederler.

Saç Derisinde Sedef, kuru gevreği andırır ve ciltte kırmızı alanlar oluşturur. Sadece Kafa derisi dahil olduğunda, Kafa derisi Sedef Hastalığı ile Seboreik Dermatit arasındaki farkı ayırmak zor olabilir. Bununla birlikte, tedavi genellikle her iki koşul için de çok benzerdir.

Sedef Hastalığının Tanısı Nasıl Konur ?

Sedef Hastalığı’nın teşhisi, cildin fizik muayenesi, tıbbi öykü ve ilgili aile sağlığı öyküsü ile konur.

Bazen Deri biyopsisinde elde edilen doku mikroskobik incelemesi de dahil olmak üzere laboratuvar testleri gerekli olabilir.

Egzama ile Sedef Hastalığı Farkı

Bazen Egzamatöz Dermatit’i Psoriyazis’den ayırmak zor olabilir. Bu, Biyopsi’nin iki koşul arasında ayrım yapmak için oldukça değerli olabileceği durumdur.

Hem Egzamatöz Dermatit hem de Sedef Hastalığı benzer tedavilere yanıt verir.

Sedef Hastalığı Ne Kadar Sıktır ?

Psoriyaz oldukça yaygın bir cilt durumudur ve ABD nüfusunun yaklaşık % 1 – 3‘ünü etkilediği tahmin edilmektedir.

Dünyada yaklaşık 125 milyon insan’da görülmektedir.

Türkiye’de de benzer oranlar mevcuttur.

Sedef Hastalığı Bulaşıcı mıdır ?

Hayir.

Bir kimse baska kimseden kapmaz ve ciltten cilte temasla baska kimseye geçmez.

Sedef Hastalığı için Tedavi Var mı ?

Hayır, Sedef Hastalığı şu anda kesin olarak iyileştirilemiyor.

Bununla birlikte, tamamen normal bir cilt yüzeyi üreten remisyonlar elde edilebiliyor.

Sedef Hastalığı Kalıtsal mıdır ?

Sedef Hastalığı kişiden kişiye bulaşıcı olmasa da bilinen Kalıtsal bir eğilim vardır. Bu nedenle, aile geçmişi tanıda çok yardımcıdır.

Sedef Hastalığını Kimler Tedavi eder ?

Dermatolog’lar Sedef Hastalığının teşhis ve tedavisinde, Romatolog’lar ise Eklem hastalıkları ve Psoriatik Artrit tedavisinde uzmanlaşmıştır.

Dermatologlar, aile hekimleri, iç hastalıkları doktorları, Romatologlar ve diğer Tıp Doktorları Sedef Hastalığını tedavi edebilir.

Sedef Hastalığı Tedavi Seçenekleri Nelerdir ?

Birçok etkili Sedef Hastalığı tedavi seçeneği vardır.

En iyi tedavi  kısmen hastalığın türü, şiddeti ve etkilenen cildin miktarına bağlıdır.

Vücudun yalnızca küçük alanlarını (toplam Deri yüzeyinin % 10’undan azını) içeren hafif hastalık için, kremler, losyonlar ve spreyler gibi topikal tedaviler çok etkili ve kullanımı güvenlidir.

Bazen Steroidlerin sert veya dirençli izole Psoriatik Plak içine küçük bir lokal enjeksiyonu yardımcı olabilir.

Morötesi ışık tedavileri veya sistemik ilaçlar gerektirebilir.

 

Sedef Hastalığında Hangi Kremler, Losyonlar ve İlaçlar Kullanılır ?

Topikal (cilde uygulanan) tedaviler arasında ;

Topikal Kortikosteroidler

Kalsitriol

Topikal Retinoidler

Nemlendiriciler

Topikal İmmünomodülatörler

Kömür Katranı

Antralin ve

Vitamin D analog kremleri bulunur.

Topikal Kortikosteroidler (Hidrokortizon gibi Steroidler), Sedef Hastalığının kısıtlı veya küçük alanlarında birinci basamak tedavisi için çok yararlıdır. Bunlar, sprey, sıvı, krem, jel, merhem ve köpük gibi birçok preparatta bulunur.

Bunlar genellikle etkilenen cilt bölgelerine günde bir veya iki kez uygulanır. Güçlü Steroid preparatları kullanımda sınırlı olmalıdır. Aşırı kullanım veya uzun süreli kullanım, kalıcı deri incelmesi ve atrofi adı verilen hasar gibi sorunlara neden olabilir.

Kalsitriol kremi Kalsiyum metabolizması üzerine etkisi nedeniyle sedef hastalığında yararlıdır. Kalsitriol’ün avantajı, Topikal Steroidler gibi cildin inceltilmemesidir.

Vazelin ve diğer mülayim nemlendiriciler, en azından Sedef Hastalığının kuru görünümünü azaltmada yardımcı olabilir.

İmmünomodülatörler (Takrolimus ve Pimekrolimus) hafif Sedef Hastalığı’nda da sınırlı başarı ile kullanılmıştır. Bunların cildin inceltilmesine neden olmama avantajı vardır. Deri enfeksiyonları ve muhtemel maligniteler de dahil olmak üzere diğer potansiyel yan etkilere sahip olabilirler.

Orta Doğu’daki Ölü Deniz gibi yüksek Tuz konsantrasyonlu sularda Banyo yapılması ile birlikte, Güneş ışığına dikkatli bir şekilde maruz kalma sedef hastalarına faydalı olabilir.

Kömür Katranı yani zift, Şampuanlar, Banyo özütleri ve kremler de dahil olmak üzere birçok preparatta bulunur. Kömür katranı Sedef Hastalığında kötü görünümü ve pulları azaltabilir. Ziftle elde edilen en büyük avantaj, ciltte incelme olmamasıdır.

Anthralin topikal kullanım için krem, merhem veya macun olarak kullanılabilir. Olası tahriş ve deride renk değişikliği yapabilir. Anthralin Psoriatik cilde 10-30 dakika süreyle uygulanabilir.

Sedef Hastalığı Şampuanları Mevcut mu ?

Kömür Katranlı Şampuanlar, Kafa derisinin Sedef Hastalığını kontrol etmede çok yararlıdır. Günlük şampuanı kullanmak çok yararlı olabilir.

Reçetesiz olarak çeşitli şampuanlar mevcuttur. Bir şampuanın diğerinden üstün olduğuna dair bir kanıt bulunmamaktadır. Genellikle, Katran Şampuanı seçimi kişisel tercih meselesidir.

Sedef Hastalığında Hangi Oral İlaçlar Kullanılabilir ?

Ağız yoluyla verilen ilaçlar arasında Metotreksat, Asitretin, Siklosporin (Neoral), Apremilast ve diğerleri bulunur.

Oral Prednizon genellikle Sedef Hastalığı’nda kullanılmaz ve eğer uygulanırsa alevlenmeye neden olabilir.

Asitretin belirli Sedef Hastalığı türleri için kullanılan oral bir ilaçtır. Her hastalığın tipinde etkili değildir. Hamile olmayan ve en az üç yıl hamile kalmayı planlamayan bayanlarda kullanılabilir.

Siklosporin, organ nakli de dahil olmak üzere diğer tıbbi kullanımlar için kullanılan güçlü bir İmmünosupressif ilaçtır. Şiddetli, tedavisi zor olan yaygın Sedef Hastaları için kullanılabilir.

Metotreksat Romatoid Artrit için yaygın kullanılan bir ilaçtır ve Sedef Hastalığında uzun yıllar etkili bir şekilde kullanılmaktadır.

 

 

Sedef Hastalığı Diyeti Var mı ?

Sedef Hastalığı olan hastaların çoğu aşırı kilolu gibi görünmektedir. Bu hastalarda için Kardiyovasküler hastalık ve Diyabet gelişme eğilimi olduğundan, normal bir vücut ağırlığını korumaya çalışmaları kuvvetle önerilir.

Kanıt çok seyrek olmakla birlikte, ince hastaların tedaviye cevap verme olasılığı daha yüksektir.

Diyet çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve yorumlanması zordur, ancak yağ içeriği Zeytinyağı ve Balık yağı gibi çoklu doymamış yağlardan oluşan bir diyetin Sedef Hastalığı için faydalı olduğu düşünülmektedir.

Sedef Hastalığında Işık Terapisi Nedir ?

Işık terapisine ayrıca Fototerapi denir.

PUVA (Psoralen + UVA’nın kısaltması), UVB ve Dar Bant UVB’yi içeren birkaç tıbbi hafif terapi türü vardır. Bu yapay ışık kaynakları onlarca yıldır kullanılmaktadır.

Doğal Güneş Işığı sedef hastalığını tedavi etmek için de kullanılır. Günlük güneş ışığına kısa, kontrollü maruz kalma, bazı hastalarda Sedef Hastalığı’na yardımcı olabilir veya temizleyebilir.

 

 

Sedef Hastalığının Uzun Vadeli Prognozu Nedir ?

Genel olarak, Sedef Hastalığı olan çoğu hastanın prognozu iyidir.

Tam tedavi olmasa da kontrol edilebilir.

Sedef Hastalığını Önlemek Mümkün müdür ?

Sedef Hastalığı kalıtsal olduğu için şu an sağlıklı bir yaşam tarzına girmekten başka hiçbir şeyi önermek olanaksızdır.

 

 

Psöriazis (Sedef Hastalığı) Nedir, Nasıl Geçer ve Tedavisi ?” için bir yorum

Bir cevap yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !