Sağlığa Zararlı, Kanser Yapan (Kanserojen) Kumaşlar & Kumaş Seçerken Nelere Dikkat Etmeliyiz ?

Elbise seçerken çoğunlukla kumaşına bakmayız, modeli ve markası iyi ise, bize yakıştıysa alır ve giyeriz.

Bununla beraber bu yazıdan sonra kumaşlara da önem vermemiz gerektiğini anlayacaksınız.

Uludağ Üniversitesinden Tekstil Mühendisi “Merve ASLAN”, sağlığa zararlı olan, hatta uzun vadede kansere neden olabilen kumaşları ve “elbise ve kumaş seçerken nelere dikkat etmemiz” gerektiğini anlattı.

Giymekten Kaçınmanız Gereken Kumaşlar ve Nedenleri ?

Giysilerimizden tutun yataklarımıza, mobilya veya araba koltuklarındaki döşemeye kadar kumaş hayatımızın vazgeçilmez bir parçası.

Bununla beraber tıpkı yediklerimize dikkat ettiğimiz gibi kumaşlara da dikkat etmemiz lazım çünkü yanlış seçimlerde allerjilerden kansere kadar birçok soruna yol açabilirler.

Cilt vücudun en büyük organıdır. Dolayısıyla onu korumak ve tedavi etmek son derece önemlidir. Ona her an temas eden kumaşların ona verebileceği zararı bilmek de korunmada ilk adımdır.

Eskiden insanlar yün, kaşmir, pamuk, ipek, keten ve kenevir gibi doğal liflerden yapılan kumaşlar giyerlerdi.

Ancak bugün elbiselerdeki etiketinize bir göz atarsanız, rayon, polyester, akrilik, asetat ve naylon gibi malzemelerden yapılan kumaşları görme olasılığınız yüksektir.

Yüz yıl önce, elbiseler pamuk, keten, yün ve ipek gibi doğal elyaflardan yapılan kumaşlarla üretilirdi. 1900’lerin başında sentetikler geliştirildi.

Rayon 1924 yılında piyasaya sürülmesine rağmen, ilk gerçek sentetik elyaf  DuPont tarafından petro molekül tolüen tarafından üretilen naylon olmuştur. Kadınlarda külotlu çoraplar için popüler bir malzeme olmuştur naylon.

Akrilik 1950’de, polyester 1953’de, spor kıyafetinin, süveter takımlarının, takım elbiselerinin ve termal iç çamaşırının temelini oluşturan spandex ve olefin 1959’da üretildi.

Kumaşlardaki bu teknolojik gelişmeler hayatımızı daha basit hale getirebilir, örneğin elbisemiz daha az kırışıklık tutar ve lekeye karşı daha dirençli olabilir, ancak;

Bunun Bedeli Nedir ?

Kimyasal olarak işlenmiş sentetik kumaşlar, sağlığınızı ve çevre sağlığını olumsuz şekilde etkileyen toksinlerin kaynağıdır.

Kaçınılması Gereken Zararlı Kumaşlar Hangileri ?

Deri döküntüleri, mide bulantısı, yorgunluk, yanma, kaşıntı, baş ağrısı ve nefes darlığı şikayetler sentetik kumaşlarla oluşan kimyasal duyarlılıkla ilişkilidir.

Bu türden nedeni anlaşılamamış sağlık belirtileriniz varsa, kıyafetlerinizdeki kumaşları inceleyin.

Giysi üretiminde kullanılan  8.000 tür kimyasal madde vardır.

Bunlar genellikle;

Kolay Bakım – Kırışıksız, büzülmeyen giysiler (formaldehit kullanılır)
Su tutmama – Flüoropolimerler (Teflon’da olduğu gibi) yağ ve suyu itmek için kullanılır.
Alev almama
Bakteri ve mantar öldürücü – (triklosan ve nano-parçacıklar kullanılır) gibi amaçlarla kullanılırlar.

PBDE (Aleve Karşı Dayanıklı Kumaşlar)

Laboratuvar çalışmaları, aleve karşı dayanıklı kumaşların (PBDE) Tiroid sorunları, Beyin hasarı, DEHB semptomları ve Kısırlık  gibi bir takım sağlık sorunlarına neden olabileceğini göstermiştir.

Nano Kumaşlar (Nanotekstil)

Giysilerdeki nano-parçacıklar, küçük ebatlarından dolayı kolayca absorbe edilen toksinler oluşturabilirler ve bu toksinler Beyniniz dahil olmak üzere tüm organlarınıza geçebilir.

Henüz bunların olası sonuçları tam bilinmiyor.

Diğer zararlı toksinler arasında sülfürik asit, üre reçinesi, sülfonamidler, halojenler ve sodyum hidroksit bulunur.

Akrilik, polyester, rayon, asetat ve naylon gibi insan yapımı kumaşlar üretim sırasında binlerce zararlı zehirli kimyasal madde ile muamele edilirler.

Zehirli kimyasallar bir yana, sentetik kumaşlar hava geçirmez ve sıcak bir yaz gününde polyester giymiş olan herkes muhtemelen bunun farkındadır.

Kırışıklık Tutmayan Kumaşlar

Kırışıklıklara dayanıklı kumaşlar bu özelliğini Formaldehit adı verilen tehlikeli bir kimyasaldan alır.

Formaldehid, çoğu kumaşta bulunmaktadır. Kumaş kaplaması olarak kullanır. Bu kimyasala düşük seviyelerde maruz kalınması gözler, burun ve boğazda tahrişe neden olur.

Formaldehit, Akciğer kanseri riskinde % 30’luk bir artışa, ayrıca Cilt /Akciğer irritasyonuna ve Kontakt Dermatite neden olur.

Anti-statik
Su geçirmez
Ter geçirmez
Güve geçirmez ve küfe dirençli olduğunu iddia eden kumaşlarda bulunur.

Çoğu hükümet kumaşlardaki Formaldehit seviyelerini kısıtlamıştır. Ama Çin kısıtlama yapmamıştır.

“Made in China” etiketli kumaşlardan bu yüzden sakının.

Vintage Giyim

Vintage bir moda terimidir, geçmiş dönemlere elbise koleksiyonlarına verilen isimdir.

Fakat her eski görünümlü parça vintage kapsamına girmez. Bir ürünün vintage olabilmesi için, o ürünün belli bir döneme ait olması gerekir. Örneğin 1930-40 veya 1990’lı yıllardan kalan ve o dönemin ruhunu yansıtan ürünler vintage olarak tanımlanabilir.

Vintage gibi eski giysilerin cilde zararlı olmasının nedeni basittir; genellikle düzgün temizlenmemişlerdir veya tozsuz bir giysi torbasında saklanmamışlardır, yıllarca toza maruz kalmışlardır.

Bu nedenle yeni aldığınız vintage ürünleri varsa giymeden önce iyice temizleyin.

DMF, Azo Boyaları, Krom VI ve Alkfenoller gibi kimyasallar

Krom VI’ya maruz kalma Dermatit’e neden olabilir veya kötüleştirebilir.

DMF maruziyeti, Egzama’ya neden olabilir.

Alkfenoller Kanserojen’dir.

Azo boyaları diğer kötü kimyasallardır. Kanser’e neden olabilirler ve  genetik materyali değiştirebilirler.

Rayon

Kullanılması için kostik soda, amonyak, aseton ve sülfürik asit gibi kimyasallarla muamele edilmesi gereken geri dönüştürülmüş odun hamuru‘dur.

Üreticileri uzun süre dayanıklı ve yıkanabilir hale getirmek için bir grup kimyasal uyguluyor. Bu kimyasallardan bazıları sorunludur.

Bulantı, baş ağrısı, kusma, göğüs ve kas ağrısı, uykusuzluğa neden olabilirler.

Parkinson hastalığına bile neden olduğu ileri sürülmektedir.

Naylon

Bu kumaş petrolden yapılır.

Ayrıca kostik soda, kloroform, terpineol, limonen, sülfürik asit, penten, sülfürik asit ve hatta daha önce konuştuğumuz formaldehit gibi kimyasalların uzun bir listesi üretiminde kullanılır.

Kanser, deri alerjileri, omurga ağrısı, baş dönmesi ve daha birçok rahatsızlığa neden olabilir.

Akrilik

Bu kumaş çevre için çok kötüdür ve kadınlarda Meme kanseri’ne neden olabilir.

Öylesine dengesiz bir maddedir ki  hazırlanırken  patlamaya bile neden olabilir.

Polyester

Dihidrik alkol ve terftalik asidin esterlerinden yapılmış sentetik polimerlerden yapılır.

Farklı Kanser tipleri, Deri ve Solunum problemleri gibi birçok probleme neden olabilir.

Polyesterden üretilen elbiseleri çok giyenler Davranış değişiklikleri yaşayabilir ve erkek iseler Sperm sayısında düşmeler görülebilir.

Bilim adamları, polyesterin vücut ısısını hapsettiğini, kimyasal emilimini teşvik ettiğini ve tümünün sperm sayısını etkileyen elektrostatik birikim yarattığını tespit etmiştir.

Satın alabileceğiniz en kötü kumaştır.

Asetat ve Triasetat

Selüloz adı verilen ahşap lif’lerden yapılır ve üretimi için kapsamlı kimyasal işleme tabi tutulur.

Statik Dirençli, Leke Tutmayan, Kırışmayan veya Güve Tutmayan Kumaşlar

Lekelere dirençli ve kırışmayan kumaşların birçoğu teflon gibi perflorlu kimyasallar (PFC’ler) ile işlenir.

Birçok kumaşın (doğal elyaf dahil) önemli miktarda işleme tabi tutulduğunu unutmayın;

Deterjanlar
Petrokimyasal boyalar
Büzülmeyi önlemek için formaldehit
Uçucu organik bileşikler
Dioksin üreten ağartma maddesi
Kimyasal yumuşatıcılar

Bu katkı maddeleri insan vücudu için toksiktir, ağır metaller içerebilir ve çevremizi kirletebilir.

Peki Kumaş Seçerken Nelere Dikkat Edeceğiz, Nasıl Seçeceğiz ?

Genel olarak, doğal lifleri arayın:

Pamuk
İpek
Keten
Kenevir
Yün
Kaşmir

Yapabiliyorsanız, organik kumaşlı giysileri satın alıp giyin.

Ayrıca, en kaliteli kumaşlarla yapılmış kaliteli kıyafetleri satın almaya bakın. Kaliteli markaların hammaddeleri ve elyafları genellikle yumuşak ve daha az miktarda kimyasal işlem görmüştür. Böylece yıllarca kullanabilirsiniz ve sağlığınıza da zarar vermezler.

Mümkün olduğunca kimyasal kuru temizleme işlemlerinden sakının.

Organik kumaş da dahil olmak üzere hemen hemen TÜM kumaşlar işleme sırasında bir noktada kimyasallarla muamele edilir.

Yine de, bazı seçenekler diğerlerinden daha iyidir.

Deri Dostu Kumaşlar

Özellikle organik, merinos yünü (daha ince lifler sayesinde yünden daha yumuşak), kaşmir, kenevir, ipek, alpaka ve keten başlıca cilt dostu ve sağlıklı kumaşlardır.

Pamuk

Pamuk, dünyadaki en yaygın kar getiren gıda dışı mahsul’dür.

Tekstil ürünlerinin yaklaşık yarısı pamuktan yapılmıştır.

Polar

Polietilen tereftalat (PET) veya diğer sentetik liflerden oluşan bir tür polyesterden üretilen yumuşak, dikişli, yalıtımlı bir kumaştır.

Genellikle ucuzdur.

Hammaddesi petrol ve petrol yan ürünleri olan polar kumaş tekstil sanayisinde sık kullanılan sentetik bir kumaş türüdür.

Plastikten imal edilmiş atık ürünlerin (plastik şişe vb.) işlenip dönüştürülerek elde edilen polyester ipliğinin dokunmasıyla üretilir.

Sıcak tutması, yumuşaklığı ve kolay işlenebilmesi nedeniyle tercih edilir.

Çamaşır makinesinde yıkanabilir ve çekme yapmaz.

Ütü gerektirmez ve çabuk kurur.

Bununla beraber kalitesiz bazı polar kumaş türlerinin, özellikle boyalarının sağlık açısından tehdit oluşturduğu bazı çalışmalarca gösterilmiştir.

Polar kumaştan üretilmiş tekstil ürünlerini satın alırken bilinen üreticilerin, kimyasal test sonuçlarına göre sağlığı tehdit etmediği kanıtlanmış ürünlerinin seçilmesi gerekir.

Yani polar alırken de kaliteye, bilindik markalara önem verin.

Yün

Yün doğal ve sağlıklıdır.

Bununla beraber kuru ya da kaşıntılı cilt sorunlarına sahip olan hemen herkeste, doğadaki yünden yapılı (yumuşak merinos yünüyle karıştırılmamalı) kumaşlardan imal edilen giysiler kaşıntı ve kuruluğu artırır.

Yün Egzama alevlenmelerini tetikleyebilir, hatta normal cildi bile tahriş edebilir.

Bu nedenle bu kumaş türü özellikle cilt hastalıkları olan kişilerce tercih edilmemelidir.

Tencel

Aynı zamanda lyocell olarak da bilinir, popüler hale gelen başka bir seçenektir.

Doğa kaynaklı olup çevre dostudur. Hipoalerjeniktir, çok yumuşaktır, terleri emebilir ve  kokulara neden olmaz, bu şekilde pamuktan daha iyidir.

Tencel üreten şirket ayrıca Modal üretiyor. Bu kumaş Avrupa kayın ağaçlarından üretiliyor. Çevre dostu bir ağartma işleminden geçirilir ve kolayca boyanır. Aşınma ve yıpranma karşısında oldukça da güçlüdür.

Cupro

Pek çok kişinin ipek yerine kullandığı güzel bir kumaştır. Pamuk kaldırıldıktan sonra pamuk bitkisinin tohumlarına yapışmış lif olan linter’den yapılır.

Hafif ve yumuşak olmasına rağmen, çamaşır makinesine ve kurutucuya koyabilirsiniz, bu da pratik bir seçimdir. Hipoalerjenik ve güzel bir kumaştır.

Özetle;

Doğal lifleri seçin.

Pamuk – tercihen organik. Tekstillerin hala “kralı” olmaya devam ediyor.

Keten – doğanın en güçlü liflerinden biridir.

Kenevir – fungisitler, herbisitler veya zirai ilaçlara gerek duymadan yetişir, çünkü doğal olarak böceklere dayanıklıdır. Lifleri pamuktan dört kat daha güçlüdür.

İpek – “kumaş kraliçesi” olarak bilinir. İpekte sentetik boyaların olmamasına dikkat edin.

Yün – Günümüzün yünlerinin çoğu kimyasal maddelerle, yani parazit öldürmek için kullanılan böcek ilaçlarıyla bulaşmıştır. Ancak yine de sağlıklıdır. Cilt problemleri olmayanlar tercih edebilir.

Diğer – Alpaka, Angora, Deve, Kaşmir, Tiftik, Rami, Aluyot gibi kumaşlar seçilebilir.

 

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: