Şarbon Hastalığı Nedir, Belirtileri ve İnsandan İnsana Bulaşır mı ?

Şarbon Hastalığı, normalde hayvanları, özellikle de geviş getirenleri (keçi, sığır, koyun ve at gibi) etkileyen, Bacillus Anthracis adlı bakterinin neden olduğu, hayatı tehdit eden bir enfeksiyon hastalığıdır.

Şarbon Nedir, Nasıl Bulaşır ?

Şarbon, Bacillus Anthracis adlı bir bakterinin neden olduğu tehlikeli bir hastalıktır. Enfekte hayvanlar veya onların ürünleri ile temas ederek insanlara bulaşabilir.

Son yıllarda, şarbon Biyolojik terör saldırılarında da çok fazla kullanılmaya başlanmıştır.

Şarbon İnsandan İnsana Bulaşır mı ?

Şarbon, kişiden kişiye bulaşmaz.

Şarbon Salgın Yapar mı ?

Yıllar boyunca genellikle yerel bir dizi salgın olmuştur.

En son 2016 yılında, Sibirya, Rusya’da, 2000’den fazla ren geyiğini öldüren büyük bir şarbon salgını olmuştu.

 

 

Şarbona Ne Sebep Olur ?

Şarbon ajanı, Bacillus Anthracis adı verilen bir bakteridir. Diğer araştırmacılar tarafından keşfedilse de, çiftlik hayvanlarını etkileyen bir hastalığın nedeni olduğunu kanıtlayan bir Alman hekim ve bilim adamı olan Dr. Robert Koch idi.

Mikroskop altında, bakteri büyük çubuklar gibi görünür yani basil’dir. Yaşadıkları toprakta, şarbon basili spor olarak adlandırılan uyku formunda bulunur.

Bu sporlar çok dayanıklıdır ve yok etmesi zordur. Sporların toprakta 48 yıl kadar yaşadıkları bilinmektedir.

Bakteri, koruyucu antijen, öldürücü faktör ve ödem faktörü olarak adlandırılan 3 adet toksin salgılar.

Şarbon Nasıl Bulaşır ?

Şarbon, insanları 3 şekilde enfekte edebilir.

En yaygın olanı Şarbon’lu hayvanlarla doğrudan ya da dolaylı temas ile deriden bulaştır ve bu da çirkin, koyu bir yaraya neden olur. Sanayide hayvan yünleri, derileri ve kılları ile de bulaşabilir.

Enfekte hayvanların etinin yenilmesi ile de bulaş olabilir.

En ölümcül formu Akciğer şarbonu‘dur. Şarbon sporları solunduğunda, göğüsteki Lenf bezlerine göç eder, çoğalırlar, yayılırlar ve sıklıkla ölüme neden olan toksinleri üretirler.

Şarbon Ne Kadar Yaygındır, Risk Faktörleri Nelerdir ?

Şarbon, gelişmiş ülkelerde artık nadir görülmektedir.

Bugün hâlâ büyük ölçüde, enfekte keçiler, büyükbaş hayvanlar, koyunlar, atlar ve onların ürünlerine maruz kalınmasını engelleyen halk sağlığı düzenlemelerine sahip olmayan az gelişmiş ülkelerde meydana geliyor.

Şarbon ile enfekte olma riski daha yüksek olan bireyler şunlardır:

Veterinerler

Hayvan üreticileri ve çiftçiler

Şarbon’un endemik olduğu bölgelere seyahat edenler

Hayvansal ürün işleyicileri 

Şarbon inceleyen laboratuvar personeli ve

Posta işleyicileri, Askeri personel ve Biyoterör uzmanları.

Şarbon Belirtileri Ne Zaman Başlar ?

Kuluçka dönemi (şarbon ile temas ve semptomların başlangıcı arasındaki süre) 1 ila 5 gün arasında nispeten kısa olabilir.

Diğer bulaşıcı hastalıklar gibi, şarbon için kuluçka dönemi oldukça değişkendir ve enfekte olmuş bir bireyin hasta hissetmesi haftalar sürebilir.

Şarbon Belirtileri Nelerdir ?

Şarbonun neden olduğu 3 hastalık türü vardır:

Kutanöz (Deri) Şarbon, Akciğer Şarbonu, Gastrointestinal (Bağırsak) Şarbonu.

 

 

Kutanöz Şarbon

Şarbonun deri şekli (tüm şarbon enfeksiyonlarının % 80‘i), çevresinde kızarma, kabarma ve sertleşme ile birlikte genişleyen kırmızı-kahverengi kabarık bir nokta olarak başlar.

Yara merkezi daha sonra kanlı drenajlı bir ülser krateri ve siyah bir kabuk oluşumu gösterir.

Bölgede şişmiş Lenf düğümleri vardır.

Semptomlar kas ağrıları, baş ağrısı, ateş, bulantı ve kusma’yı içerir.

Hastalık genellikle 6 hafta içinde ilaçla düzelir, ancak uygun antibiyotik almazlarsa ölümler meydana gelebilir.

 

Akciğer Şarbonu

İlk belirtiler, Boğaz ağrısı ve Baş ağrıları gibi hafif, kademeli ve grip benzeri belirtilerdir. Ancak birkaç gün içinde hastalık kötüleşir ve nefes darlığı ve ağrı ile birlikte ciddi solunum sıkıntısı olabilir.

Bazı hastalarda Balgamda kan, hatta şok, koma ve ölüm görülebilir.

İnhalasyon şarbonu çok ciddi bir hastalıktır ve maalesef, etkilenen bireylerin çoğu uygun antibiyotik tedavisine rağmen ölmektedir.

Gastrointestinal Şarbon

Nadiren, az pişmiş, kontamine et yemenin sonucunda bağırsak şarbonu görülebilir.

Bu şarbon formunun belirtileri mide bulantısı, iştah kaybı, kanlı ishal ve ateş, ardından karın ağrısı’dır.

Bakteriler bağırsak duvarından içeri girer. Daha sonra enfeksiyon ölümcül toksisite ile kan dolaşımı (sepsis) yoluyla vücut boyunca yayılır.

Şarbon Tanısı Nasıl Konur ?

Kişinin ne iş yaptığı da dahil öykü önemlidir.

Bakteriler, kutanöz (deri)  ve Akciğer şarbonunda Boğaz swabları, Balgam kültürü veya smear’larda saptanabilir.

Göğüs Röntgeni Akciğerlerde karakteristik değişiklikleri gösterebilir.

Şarbon yayıldıktan sonra, bakteriler boyanarak bir mikroskop ile kanda görülebilir.

Şarbon Tedavisi Nasıldır ?

Çoğu durumda, erken tedavi şarbonu tedavi edebilir.

Şarbonun Deri formu penisilin, tetrasiklin, eritromisin  ve siprofloksasin gibi yaygın antibiyotiklerle tedavi edilebilir.

Şarbonun Akciğer şekli tıbbi bir acil durumdur. Antibiyotiklerle erken ve sürekli intravenöz tedavi hayat kurtarıcı olabilir.

Aerosol haline getirilmiş sporlara maruz kalanlar (örneğin, biyoterörizm ), doksisiklin, siprofloksasin, levofloksasin  ve parenteral prokain penisilin G antibiyotikleri ile tedaviye alınırlar.

Bu antibiyotiklere ek olarak 3 dozluk bir şarbon aşısı maruz kaldıktan sonra mümkün olan en kısa sürede başlanılır.

Şarbonu Önlemek Mümkün mü, Aşısı Var mı ?

Enfekte hayvanlarla teması önlemek ana korunma yöntemidir.

Yüksek risk altındaki kişiler için (veteriner hekimler, laboratuvar teknisyenleri, ithal keçi kıllarını işleyen tekstil fabrikalarının çalışanları ve silahlı kuvvetler üyeleri gibi) bir aşı mevcuttur.

Şarbon Enfeksiyonları için Prognoz (Gidişat) Nasıldır ?

Gidişat hastalık tipine ve ne kadar kısa sürede antibiyotik başlandığına bağlıdır.

Akciğer Şarbonu en kötü prognozludur.

Diğerlerinde gidişat tedavi hızına ve bakterinin yayılım hızına göre iyiden kötüye kadar değişir.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !