Total PSA, Free PSA Testi Yüksekliği ve Prostat Kanseri Nedir ?

Prostat Spesifik Antijen (PSA) diğer kanser tarama testlerinin aksine oldukça duyarlı bir testtir ve Prostat Kanseri taraması, tedaviye alınan cevabın takibi ve nüks’ün erkenden belirlenmesi amaçlarıyla kullanılır.

Prostat Kanseri dışında, başta Prostatitler olmak üzere Prostat dokusunun bütünlüğünü bozan bütün durumların teşhisi ve takibi amacıyla da kullanılır.

Total PSA Nedir ?

PSA başlıca olarak Prostat bezinin epitel hücrelerinde, çok küçük miktarlarda da Üretra mukozasında ve Bulboüretral bezde üretilen Glikoprotein yapısında bir maddedir.

Kanda, Alfa-1 Antikimotripsin ile kompleks yapmış halde, Serbest halde ve Alfa-2 Makroglobulin ile sarılmış halde bulunabilir.

Prostat dokusundaki konsantrasyonu ile karşılaştırıldığında, normal koşullarda kana geçen kısmı çok azdır.

Özellikle Prostat Kanseri araştırması ve takibi amacıyla kullanılan bir test olmakla birlikte, Prostat bezinin hacminin büyümesi veya başta Prostatitler olmak üzere, dokuda zedelenmeye sebep olan bütün olaylar kana geçen PSA miktarının artmasına neden olur.

Amerikan Kanser Derneği ve FDA erkeklerin 50 yaşından itibaren Prostat Kanseri taraması amacıyla her yıl, Prostat muayenesi ile birlikte PSA testi yaptırmalarını tavsiye etmektedir.

Günümüzde kanser vakalarının % 60’ından daha büyük bir kısmı yalnızca serum PSA konsantrasyonunun yüksekliğine dayanılarak tespit edilmektedir.

Prostat Kanseri Nedir ?

Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan Prostat’ta görülen malign (kötü huylu) tümördür.

Erkeklerde en sık görülen Kanser’dir. Ortalama her 5 erkekten 1’inde görülür.

Akciğer Kanseri’nden sonra en fazla ölüme yol açan Kanser Prostat Kanseri’dir.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

 

 

Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir ?

Prostat Kanseri genellikle ileri aşamalarına kadar bulgu vermez.

İyi bir doktor muayenesi ve Prostat Spesifik Antijen (PSA) adı verilen bir kan tahlili ile genellikle bulgu vermeden önce erken evrelerde tanısı konulabilir.

İleri evrelerde ise Prostat bezinin büyümesine bağlı İdrar yapamama, İdrar veya semen sıvısında kan görülmesi gibi bulgular verebilir.

Ayıca Ağrı ve Empotans (cinsel temas esnasında erkek cinsel organının yeterli sertleşmemesi) gibi bulgular da görülebilir.

Prostat Kanseri Tanısı Nasıl Konur ?

Prostat Kanserinde Rektal (Makat) muayene ve kanda PSA isimli maddenin düzeyinin ölçülmesi en önemli tanı araçlarıdır.

Rektal muayene, ancak belirli bir boyuta ulaşmış kitleyi saptayabilir. Bu nedenle PSA düzeyinin ölçümü erken tanı açısından önemlidir.

Total PSA Yüksekliği Ne Demek ?

Normalde 4.0 ng/mL altında olmalıdır.

Total PSA yüksekliği Benign Prostat Hipertrofisi (BPH), Perineal Travma, Prostatit veya Prostat Kanseri göstergesidir.

Sistoskopi

Prostat Biyopsisi

Transuretral Rezeksiyon

Rektal Muayene ve

Ejakulasyon da serum PSA konsantrasyonunun yükselmesine neden olan faktörlerdir.

Özellikle Total PSA  4 – 10 ng/mL arasında olması halinde, serbest PSA ölçümü yapılarak total PSA konsantrasyonuna oranlanması, testin spesifitesini artırabilir.

Serbest (Free) PSA Nedir ?

PSA’nin kan dolaşımında kompleks olusturmadan dolaşan formudur.

Normalde PSA’nın az bir kısmı Free PSA’dır.

Serbest (Free) PSA Yüksekliği Ne Demek ?

Serbest PSA’nın yüksek olması BPH lehinedir yani Free PSA Yüksekse İyidir.

Genel olarak Prostat Karsinomunda sPSA/tPSA oranı % 15’den az’dır.

Eğer Free PSA/Total PSA‘ya oranı % 20’nin altında ve Total PSA da 10 ng/ml ve üzerindeyse, Prostat Kanseri olması güçlü olasılıktır.

Eğer Free PSA/Total PSA oranı % 20’nin üzerinde ve Total PSA da normal veya hafif-orta düzeyde yükselmişse, büyük olasılıkla iyi durumlar, örneğin Benign Prostat Hipertrofisi (BPH) söz konusudur. Ancak, prostat kanseri olasılığı bütünüyle yok sayılamaz.

Değerlendirme sonucunun Kanser olasılığını düşündürmesi durumunda Biyopsi yapılması önerilir.

Prostat Kanseri sebebiyle tedavi edilmeden izlenmekte olan hastalarda, PSA konsantrasyonunun 3 yıldan daha kısa bir süre içinde 2 katına çıkması veya yıllık artış miktarının 0.75 ng/mL’den yüksek olması ilave tedavi gereksinimi olduğunu düşündürür.

Numune :

Serum.

Mümkünse numunenin Rektal Muayene öncesinde alınması tercih edilmelidir.

Sistoskopi, Sonda uygulaması ve özellikle de Prostat Biyopsisi PSA konsantrasyonunu artırabilecek işlemlerdir.

Bu durumlarda test için en az 3 hafta beklenmesi uygundur.

Referans Aralığı :

Erkekler için referans aralık < 4.0 ng/mL olarak kabul edilir.

Sağlıklı kişilerde 70’li yaşlarda 5 ng/ml, 80’li yaşlarda 7 ng/ml’ye kadar varan değerler olabilmektedir.

Bununla beraber 4-10 ng/ml arasında ise serbest PSA da bakılıp FreePSA/Total PSA oranına bakılmalıdır.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !