Total PSA, Free PSA Testi Yüksekliği ve Prostat Kanseri Nedir ?

Prostat Spesifik Antijen (PSA) diğer kanser tarama testlerinin aksine oldukça duyarlı bir testtir ve Prostat Kanseri taraması, kanser teşhisi konmuş hastalarda tedaviye alınan cevabın takibi ve tedavi sonrasında izlenmekte olan hastalarda nüks’ün erkenden belirlenmesi amaçlarıyla kullanılır.

Prostat Kanseri dışında, başta Prostatitler olmak üzere Prostat dokusunun bütünlüğünü bozan bütün durumların teşhisi ve takibi amacıyla da kullanılır.

PSA Nedir ?

PSA başlıca olarak Prostat bezinin epitel hücrelerinde, çok küçük miktarlarda da Üretra mukozasında ve Bulboüretral bezde üretilen Glikoprotein yapısında bir maddedir.

Kanda, Alfa-1 Antikimotripsin ile kompleks yapmış halde, Serbest halde ve Alfa-2 Makroglobulin ile sarılmış halde bulunabilir.

Prostat dokusundaki konsantrasyonu ile karşılaştırıldığında, normal koşullarda kana geçen kısmı çok azdır.

Özellikle Prostat Kanseri araştırması ve takibi amacıyla kullanılan bir test olmakla birlikte, Prostat bezinin hacminin büyümesi veya başta Prostatitler olmak üzere, dokuda zedelenmeye sebep olan bütün olaylar kana geçen PSA miktarının artmasına neden olur.

Amerikan Kanser Derneği ve FDA erkeklerin 50 yaşından itibaren Prostat Kanseri taraması amacıyla her yıl, Prostat muayenesi ile birlikte PSA testi yaptırmalarını tavsiye etmektedir.

Günümüzde kanser vakalarının % 60’ından daha büyük bir kısmı yalnızca serum PSA konsantrasyonunun yüksekliğine dayanılarak tespit edilmektedir.

Prostat Kanseri Nedir ?

Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan Prostat’ta görülen malign (kötü huylu) tümördür.

Erkeklerde en sık görülen Kanser’dir. Ortalama her 5 erkekten 1’inde görülür.

Akciğer Kanseri’nden sonra en fazla ölüme yol açan Kanser Prostat Kanseri’dir.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Prostat Kanseri Belirtileri Nelerdir ?

Prostat Kanseri genellikle ileri aşamalarına kadar bulgu vermez.

İyi bir doktor muayenesi ve Prostat Spesifik Antijen (PSA) adı verilen bir kan tahlili ile genellikle bulgu vermeden önce erken evrelerde tanısı konulabilir.

İleri evrelerde ise Prostat bezinin büyümesine bağlı İdrar yapamama, İdrar veya semen sıvısında kan görülmesi gibi bulgular verebilir.

Ayıca Ağrı ve Empotans (cinsel temas esnasında erkek cinsel organının yeterli sertleşmemesi) gibi bulgular da görülebilir.

Prostat Kanseri Tanısı Nasıl Konur ?

Prostat Kanserinde Rektal (Makat) muayene ve kanda PSA isimli maddenin düzeyinin ölçülmesi en önemli tanı araçlarıdır.

Prostat Kanserinde erken teşhis de genellikle 50 yaşından sonra sağlıklı erkeklerin her yıl periyodik muayeneleri ve PSA ile değerlendirilmeleri önerilir.

Ancak günümüzde Prostat Kanserinde % 10 oranında kalıtımsal bir risk gösterilmiş olduğundan bu kontrollerin önemi daha da artmış ve 40 yaşından sonra değerlendirilmeleri önerilmiştir.

Rektal muayene, ancak belirli bir boyuta ulaşmış kitleyi saptayabilir. Bu nedenle PSA düzeyinin ölçümü erken tanı açısından önemlidir.

Değerlendirme :

Kanser taraması amacıyla yapılan testlerde çoğunlukla sınırın 4.0 ng/mL olarak kabul edilmesine karşın, kanser teşhisi konulan hastaların % 15 kadarında serum PSA konsantrasyonunun 4.0 ng/mL’nin altında bulunduğu belirlenmiştir.

Özellikle Total PSA  4 – 10 ng/mL arasında olması halinde, serbest PSA ölçümü yapılarak total PSA konsantrasyonuna oranlanmasının, testin spesifitesini artırabileceği bildirilmektedir.

Serbest (Free) PSA, PSA’nin kan dolaşımında kompleks olusturmadan dolaşan formudur.

Normalde PSA’nın az bir kısmı Free PSA’dır.

Serbest PSA’nin ölçülmesi Serbest /Total PSA oranının hesaplanmasını sağlar. Yapılan son çalışmalarla bu oranın Benign ve Malign patolojiler arasında daha iyi klinik ayırım sağladığı gösterilmiştir.

Serbest PSA’nın yüksek olması BPH lehinedir yani Free PSA Yüksekse İyidir.

Genel olarak Prostat Karsinomunda sPSA/tPSA oranı % 15’den az’dır.

Eğer Free PSA/Total PSA‘ya oranı % 20’nin altında ve Total PSA da 10 ng/ml düzeyindeyse, Prostat Kanseri olması güçlü olasılıktır.

Eğer Free PSA/Total PSA oranı % 20’nin üzerinde ve Total PSA da normal veya hafif-orta düzeyde yükselmişse, büyük olasılıkla iyi durumlar, örneğin Benign Prostat Hipertrofisi (BPH) söz konusudur. Ancak, prostat kanseri olasılığı bütünüyle yok sayılamaz.

Prostat Kanseri’ne ek olarak Benign Prostat Hipertrofisi (BPH), İltihabi olaylar ve Perineal Travma serum PSA konsantrasyonunu yükselten başlıca sebeplerdir.

Değerlendirme sonucunun Kanser olasılığını düşündürmesi durumunda Biyopsi yapılması önerilir.

Prostat Kanseri sebebiyle tedavi edilmeden izlenmekte olan hastalarda, PSA konsantrasyonunun 3 yıldan daha kısa bir süre içinde 2 katına çıkması veya yıllık artış miktarının 0.75 ng/mL’den yüksek olması ilave tedavi gereksinimi olduğunu düşündürür.

Radikal Prostatektomi yapılmış hastalarda PSA konsantrasyonu ameliyat sonrasında ölçülemeyecek kadar düşük seviyeye düşmeli ve bu halini muhafaza etmelidir.

Sistoskopi

Prostat Biyopsisi

Transuretral Rezeksiyon

Rektal Muayene ve

Ejakulasyon serum PSA konsantrasyonunun yükselmesine neden olan faktörlerdir.

Numune :

Serum.

Genel olarak Rektal Muayenenin serum PSA konsantrasyonunu anlamlı derecede etkilemediği ifade edilse de, mümkünse numunenin Rektal Muayene öncesinde alınması tercih edilmelidir.

Sistoskopi, Sonda uygulaması ve özellikle de Prostat Biyopsisi PSA konsantrasyonunu artırabilecek işlemlerdir.

Bu durumlarda test için en az 3 hafta beklenmesi uygundur.

Referans Aralığı :

Yaş faktörü dikkate alınmadan, tarama amacıyla yapılan çalışmalarda erkekler için referans aralık < 4.0 ng/mL olarak kabul edilir.

Sağlıklı kişilerde 70’li yaşlarda 5 ng/ml, 80’li yaşlarda 7 ng/ml’ye kadar varan değerler olabilmektedir.

Bununla beraber 4-10 ng/ml arasında ise serbest PSA da bakılıp FreePSA/Total PSA oranına bakılmalıdır.

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: