Vitamin D3 Ne işe Yarar, Nelerde Bulunur, Yüksekliği ve Düşüklüğü Nedenleri

Vitamin D3 (25-Hidroksi vitamin D, Kalsiferol) testi rutinde D vitamini eksikliği veya fazlalığı olasılıklarının araştırılması, tedavi ile hedeflenen kan konsantrasyonuna ulaşılıp ulaşılamadığının kontrol edilmesi amacıyla kullanılır. Bununla beraber birçok Kemik ve Kalp hastalığı’nda istenebilen bir testtir.

Vitamin D Nedir ?

Hayvansal kaynaklardan alınan Kolekalsiferol (vitamin D3) ve Bitkisel kaynaklardan alınan Ergokolekalsiferol (vitamin D2) beraberce D vitamini olarak adlandırılır.

Bu iki vitamin ve ciltte Ultraviyole ışınların etkisiyle 7-Dihidro- Kolesterol’den üretilen vitamin D3 vücut için eşit değere sahiptir. Bunlar, Karaciğer‘de Hidroksilasyona uğrayarak 25-Hidroksi-Vitamin D’ye dönüştürülür.

İhtiyaca bağlı olarak 25-Hidroksi-Vitamin D’nin küçük bir kısmı Böbrek‘lerde bir kez daha Hidroksilasyona uğrayarak, aktif form olan 1,25 Dihidroksi-Vitamin D’ye (Kalsitriol) dönüşür.

Böbreklerde gerçekleşen bu aktifleşme reaksiyonu Parathormon tarafından düzenlenir. Böbreklerde Kalsitriol’e dönüşerek aktif hale gelen molekül, tekrar dolaşıma verilerek, “Vitamin D Bağlayan Protein” adı verilen taşıyıcı bir protein tarafından hedef organlara ulaştırılır.

D Vitamini’nin Görevi Nedir ?

Her ne kadar vitamin olarak adlandırılıyorsa da, günümüzde D vitamini bir Hormon olarak kabul edilir. Aktif formu olan 1,25 Dihidroksi-Vitamin D, aynen Steroid Hormonlar gibi hedef organlarındaki hücrelerin nükleer reseptörlerine bağlanarak gen transkripsiyonunu düzenler.

Vitamin D reseptörlerinin Kemik, Böbrek ve İnce Bağırsak‘lara ek olarak Beyin, Kalp, Gonad, Prostat ve Meme dahil pek çok organda bulunduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla D vitamininin vücuttaki fonksiyonlarının yalnızca Kalsiyum ve Fosfor metabolizmasının düzenlenmesinden ibaret olmadığı düşünülmelidir.

D vitamini Kalsiyum ve Fosfor metabolizması açısından çok büyük öneme sahiptir. Kanda Kalsiyum ve Fosfor dengesini sağlayan ve Kemiklerinin yoğunluğunu koruyan etkiler meydana gelir. Bu nedenle de D vitamini eksikliği durumunda, Kemik mineral yoğunluğu azalır.

D vitamini eksikliğinde serum Fosfor ve Kalsiyum konsantrasyonları beraberce düşmekle birlikte, Fosfor düşüklüğü daha belirgin derecede olur.

D vitamininin Kalsiyum metabolizmasını düzenleyici rolü aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi özetlenebilir:

Kan Kalsiyum konsantrasyonunda düşme meydana gelmesi durumunda, Paratiroit bezinden Parathormon salgılanır. Parathormon, Böbreklerde 1- Hidroksilaz enzim aktivitesini uyararak D vitamininin biyolojik olarak aktif formu olan Kalsitriol üretiminin artmasını sağlar.

Vitamin D Bağlayan Protein tarafından taşınan Kalsitriol serum Kalsiyum konsantrasyonunun normal sınırlar içine dönmesini 3 farklı yolla sağlar:

1- İnce Bağırsaklarda besinlerle alınan Kalsiyum emilimini artırır.

2 – Kemiklerde Kalsiyum’un mobilize olmasını ve kana verilmesini sağlar.

3- Böbrek‘lerden Kalsiyum reabsorbsiyonunu artırır.

Kemiklerden Kalsiyum mobilizasyonu ve Böbreklerde Kalsiyum reabsorbsiyonu, D vitamini ile birlikte Parathormon katkısı ile gerçekleşir.

Buna karşılık, Kalsitriol’ün Bağırsaklardan Kalsiyum absorbsiyonunu artırıcı etkisi için Parathormon katkısına gereksinim yoktur.

D Vitaminin Sağlık Üzerine Etkileri Nelerdir ?

D vitamini eksikliğinin ömrü kısaltıcı bir etkisinin olduğu bildirilmiştir. Özellikle yaşlı kadınlarda D vitamini takviyesi yapılarak kan konsantrasyonunun optimal seviyede tutulmasının, bütün sebeplere bağlı yaşam kayıplarını azaltıcı bir etki meydana getirdiğine dair yeterince kanıt bulunduğu kabul edilmektedir. Ancak D vitamini fazlalığının da olumsuz etkiler meydana getirdiği göz ardı edilmemelidir.

Serum D vitamini konsantrasyonu düşüklüğü, çocuklarda Raşitizm, yetişkinlerde Osteomalazi hastalıklarına sebep olur. Kemik mineral yoğunluğunu düşürür.

D vitamini eksikliği Merkezi Sinir Sistemi açısından da önemlidir. Eksikliğinin Kognitif fonksiyonlarda kayıplara ve Demans‘a sebep olabileceği bildirilmektedir. Ayrıca Multiple Skleroz riskini artırıcı bir etkisinin olabileceği de ileri sürülmektedir.

D vitamini takviyesinin Kalp Damar sağlığı açısından yararlı olabileceğini gösteren yeterince güvenilir bilgi mevcut değildir. Her ne kadar D vitamini düşüklüğünün Kanser riskini artırabileceğini ileri sürenler varsa da, mevcut bilgi birikimine dayanarak D vitamini takviyesinin kanserden korunma açısından herhangi bir değer taşıdığını söyleyebilmek şu an için mümkün değildir.

D vitami Bağışıklık sistemi için de büyük önem taşır. Vitamin D başta Monosit, T ve B Lenfositleri olmak üzere, immun sistemin çeşitli hücreleri üzerinde uyarıcı ve düzenleyici etki meydana getirir.

Değerlendirme :

Serum 25-Hidroksi-Vitamin D konsantrasyonu, şahsın vücudundaki D vitamini rezervi hakkında bilgi verir.

D Vitamini Eksikliği Neden Olur ?

Diyetle yeterince D vitamini almayanlar

Uzun süre yalnızca Anne Sütü ile beslenen Bebekler

Karaciğer hastalıkları

Nontropikal sprue gibi Malabsorbsiyon sendromları

Yağ emilimini bozan bütün durumlar

Yeterince Güneş ışığına maruz kalmamak 

D vitamini metabolizmasını hızlandıran Fenitoin ve Fenobarbital gibi ilaçlarla tedavi gibi durumlarda görülür.

D Vitamini Yüksekliği Neden Olur ?

Vitamin D fazlalığı, genellikle ;

Takviye amacıyla veya Diyetle fazla Vitamin D alımı ile olur.

Serum D vitamini fazlalığına Hiperkalsemi eşlik eder.

Numune:

Serum

Referans Aralığı:

20-80 ng/ml

Sonucun aşağıdaki tabloya göre değerlendirilmesi önerilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

Bir Cevap Yazın

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !
%d blogcu bunu beğendi: