Yenidoğan Sarılığı (Kernikterus) Nedir, Belirtileri ve Tedavisi ?

Sarılık kandaki yüksek Bilirubin’in  yol açtığı Cilt, Mukoza ve Göz Beyazlarının (Sklera) sarımsı renk değişimine denir.

Sarılık terimi, “sarı” anlamına gelen Fransızca “Jaune”den türetilmiştir.

Sarılık Nedir ?

Sarılık teknik olarak tek başına bir hastalık değildir, kandaki Bilirubin düzeylerinde artışa neden olan altta yatan durumların görünür bir işaretidir.

Sarılık yenidoğanlarda, çocuklarda, gebelerde ve erişkinlerde bazı farklı nedenlerle olur ve belirtileri ve tedavisi de biraz farklıdır.

Yenidoğan Sarılığı (Neonatal Sarılık) Nedir ?

Yenidoğan Sarılığı, dikkatli bir şekilde izlenmelidir çünkü uzun süre tedavi edilmeyen aşırı yüksek Bilirubin seviyeleri kalıcı Beyin hasarına (Kernikterus) neden olabilir.

Yenidoğan Sarılığı Neden Olur ?

Sarılık, kandaki Bilirubin birikiminden, tipik olarak artan Bilirubin üretiminden ya da metabolize edilemeyip dışkıyla atılımının azalmasından kaynaklanır.

Bilirubin, Kırmızı Kan Hücreleri yıkıldığında oluşur, normalde Karaciğer’de metabolize olur ve idrar ve dışkıyla atılır.

Yenidoğan Sarılığı birçok farklı durumdan kaynaklanabilir ve sık görülür.

Yenidoğanlarda en sık görülen neden Fizyolojik Sarılık‘tır ve çoğu Yenidoğanı etkiler ve genellikle iyi huyludur.

Bununla birlikte, daha ciddi olabilecek ve daha ileri tıbbi değerlendirme ve müdahaleye ihtiyaç duyan Yenidoğan Sarılığının diğer birçok nedeni vardır.

Yaşamın ilk 24 saatinde Sarılık gelişen bir Yenidoğanda derhal tıbbi müdahale gereklidir.

Yenidoğan Sarılığı nedenlerinden bazılarını sayalım;

Fizyolojik Sarılık

Sarılığın bu formu genellikle yaşamın 2.veya 3.gününde belirgindir.

Yenidoğan Sarılıklarının en sık nedenidir ve genellikle geçici ve zararsız bir durumdur.

Yenidoğanın olgunlaşmamış Karaciğer’inin yetersizliği nedeniyle Bilirubini Konjuge edememesi, dışarı atamaması ile oluşur.

Yetişkin Kırmızı Kan Hücrelerinden daha kısa bir yaşam ömrüne (70 ila 90 gün) sahip olan Kırmızı Kan Hücrelerinin parçalanması nedeniyle Bilirübin birikir.

Ancak Yenidoğanın Karaciğer’i olgunlaştığında, Sarılık 1-2 hafta sonra kaybolur.

Anne-Fetüs Kan Grubu Uyuşmazlığı (Rh, ABO)

Sarılığın bu formu Annenin kanı ile Fetüs arasında uyumsuzluk olduğunda ortaya çıkar. Bu, Fetüs’ün Kırmızı Kan Hücreleri’nin Hemoliz’i ve Bilirubin düzeylerinin yükselmesine yol açar.

Anne Sütü Sarılığı

Sarılığın bu formu Anne Sütüyle beslenen Yenidoğanlarda görülür ve genellikle yaşamın ilk haftasının sonunda ortaya çıkar.

Sütteki bazı kimyasalların sorumlu olduğu düşünülmektedir.

Genellikle kendiliğinden geçen zararsız bir durumdur. Anneler genellikle emzirmeyi bırakmak zorunda kalmazlar.

Emzirme Sarılığı

Emzirilen Yenidoğan yeterli miktarda Anne Sütü almazsa oluşur. Bu, Anne tarafından Süt üretiminde gecikme, yetersizlik veya Yenidoğan tarafından yetersiz beslenme nedeniyle oluşabilir.

Bu yetersiz alım Yenidoğan için Dehidrasyon ve daha az Bağırsak hareketi ile sonuçlanır ve bu vücuttan Bilirubin atılımının azalmasına neden olur.

Sefalohematom (Kafa Derisi Altında Kan Toplanması)

Bazen Doğum sırasında travma veya yaralanma meydana gelebilir ve Kafa Derisinin altına kan pıhtılaşması ile kan toplanabilir.

Bu kanın doğal olarak parçalanması nedeniyle, ani yükselmiş Bilirubin seviyesi Yenidoğanın olgunlaşmamış Karaciğer’inin işlem yeteneğini aşar ve Sarılık ile sonuçlanır.

Eritrosit Enzim Kusurları

Glikoz-6-Fosfat Dehidrogenaz eksikliği (G6PD eksikliği) veya Piruvat Kinaz eksikliği gibi kalıtsal genetik enzim bozuklukları, Hemoliz ve Bilirubin seviyelerinin yükselmesine neden olabilir.

Kırmızı Kan Hücresi Membran Defekti

Eritrosit zarındaki  anormallikler ve kırmızı kan hücrelerinin şekli (örneğin Sferositoz) artmış Hemoliz’e neden olabilir.

Yenidoğan Sarılığının Diğer Nedenleri Arasında ;

Prematürite

Maternal Diyabet

Polisitemi

Enfeksiyon

Sepsis

Hipotiroidi

Safra Atrezisi

Kistik Fibroz

Crigler-Najjar Sendromu

Gilbert Sendromu

Hepatit

Talasemi ve

Galaktozemi sayılabilir.

Yenidoğan Sarılığı Belirtileri Nelerdir ?

Neonatal Sarılık, Sarılığın kesin nedeni ile birlikte Bilirubin seviyelerinde yükselme derecesine bağlı olarak çeşitli semptomlarla ilişkili olabilir.

Derinin Sarı renk değişikliği yüz ve alında başlayacak ve Bilirubin seviyeleri arttıkça ayaklara doğru uzanacaktır.

Yenidoğan Sarılığı ile ilgili belirti ve bulgular aşağıdakilerdir ;

Cildin, Mukoza ve Gözlerin Beyazlarındaki Sarı renk değişikliği

Açık renkli Dışkı

Zayıf beslenme

Letarji /aşırı uykululuk

Kas tonusunda değişiklikler

Ağır tonlu ağlama

Nöbetler

Merkezi sinir sistemini etkileyen uzun süre aşırı yükselmiş Bilirubin’in neden olduğu Kernikterus, kalıcı Beyin hasarına yol açabileceği için erken tanınmalı ve derhal tedavi edilmelidir.

Kernikterus, Beyin felci, İşitme kaybı ve Zihinsel bozukluğu içerebilen geri dönüşü olmayan ve kronik bir durumdur.

Bebekte aşırı uyuşukluk, kas tonusunda değişiklikler ve yüksek perdeli ağlamalar görülmeye başlanması durumunda Kernikterus gelişmeye başlamış olabilir.

Yenidoğanlarda Sarılık için Risk Faktörleri Nelerdir ?

Tüm Yenidoğanların yaklaşık % 60‘ında Sarılık görür, ancak belirli risk faktörlerine sahip Yenidoğanlarda Sarılık gelişimi risk daha yüksekir.

Risk Faktörleri şunları içerir:

Yenidoğan Sarılığı olan Kardeşlerin olması

Doğu Asya ya da Akdeniz kökenli Ebeveynlere sahip olmak

Prematüre Bebekler

Beslenme güçlüğü olan yenidoğanlar

Diyabetli Anne

Morarma /Sefalohematoma

Kan Grubu uyumsuzluğu

Konjenital Enfeksiyon

Yenidoğan Çocuklarda Sarılık Nasıl Teşhis Edilir ?

Yenidoğan Sarılığı, Yenidoğanın muayenesi ve Total Bilirubin düzeyinin kontrol edilmesi ile teşhis edilebilir. Bilirubin seviyeleri genellikle doğumdan sonraki 3.günde en yüksek seviyededir.

Tedavi ve izlemeye ihtiyaç duyan Yenidoğanlar için veya Yenidoğan Sarılık’larına neden olduğu düşünülen diğer altta yatan durumlara sahip olanlar için ilave kan testleri yapılabilir.

Yenidoğan Sarılığı Tedavisi Nasıldır ?

Yenidoğanlarda Sarılık tedavisi ihtiyacı, T.Bilirubin seviyesine ve Bebeğin o anki gününe göre belirlenir.

Çok yüksek olarak kabul edilirse veya çok hızlı bir şekilde yükseliyorsa, tedavi gereklidir. Bazen Bilirubin seviyelerinin yakından izlenmesi yeterlidir.

Sarılığa neden olan altta yatan sebep olan Total Bilirubin seviyesine ve Yenidoğan klinik durumuna dayanarak, Yenidoğanlarda Sarılık tedavisinde çeşitli tedavi yöntemleri mevcuttur.

Bunlar arasında aşağıdakiler bulunur:

Beslenme 

Anne Sütü veya Mama ile sık beslenmeyi teşvik etme Yenidoğanlarda daha fazla dışkı ve idrar üretecek ve Bilirubin’i vücuttan daha hızlı bir şekilde yok edecektir.

Yenidoğan’ların günde 12 sefere kadar beslenmesi gerekebilir, böylece uygun Hidrasyon ve Eliminasyon sağlanır.

Fototerapi

Bu tedavi tıbbi tedavi gerektiren Yenidoğanlarda en yaygın kullanılanıdır. Fototerapi (Işık tedavisi) Yenidoğan Bebeğini soyarak Suni Mavi Işık altına yerleştirmeyi ve gözleri korumak için özel bir maske kullanmayı içerir.

Yenidoğan cildi bu özel ışıklara maruz kaldığında oluşan kimyasal reaksiyonla Bilirubin Lumirubin’e dönüşür ve vücuttan daha kolay atılması sağlanır.

Aşırı ısı ve Dehidrasyon’u önlemek için özen gösterilmelidir.

Fototerapi hastanelerde kullanılır, ama bazı vakalarda Yenidoğanlar evde fototerapi ile tedavi edilebilir.

Genel olarak, Fototerapi çok güvenli ve etkilidir ve bu tedavi, neredeyse tüm Yenidoğanlar için başarılıdır.

Fototerapi tedavisi durdurulduktan sonra Yenidoğanlar yakından izlenerek Bilirubin seviyeleri uygun değerlere düşürülür.

Kan Transfüzyonu

Bu acil tedavi, Fototerapi tedavisi başarısız olmuş Yenidoğanlarda veya Kernikterus gelişme riski yüksek olanlarda kullanılır.

İntravenöz İmmünglobülin

Bu tedavi, Anne-Fetus Kan Grubu uyuşmazlığından dolayı önemli Yenidoğan Sarılığının seçilmiş vakalarında kullanılabilir ve bazı durumlarda kan değişimi Transfüzyon ihtiyacını azaltabilir.

Yenidoğan Sarılığı Nelere Yol Açar ?

Bilirubin seviyeleri zehirli seviyelere ulaştığında merkezi sinir sistemine girer ve Beyne zarar verir.

Beyin toksisitesi ya tersinir (Erken Akut Bilirubin Ensefalopati) olabilir ya da hasar kalıcı ve geri döndürülemez olabilir (Kernikterus).

Sürekli hasar Serebral Felc, Sağırlık ve Zihinsel Bozulma’ya neden olabilir.

Yenidoğanlarda Sarılığın Gidişatı Nasıldır ?

Genel olarak, Sarılıklı Yenidoğanlar için Prognoz, uygun izleme ve tedaviyi almaları halinde mükemmel‘dir. Bebeklerin büyük çoğunluğu olumsuz etkiler göstermeksizin düzelir.

 

 

error: Oops. iceriklerimiz okuman icindir, kopyalaman icin degil !